Informatie over Phonsavan
Phonsavan is sinds 1975 de hoofdstad van de provincie Xhieng Khuang in Laos. De stad telt ongeveer 60000 inwoners. De 60000 inwoners bestaan vooral uit etnische groepen, zoals de Phuan, Hmong, Khmu en Tai Dam. De stad werd in 1970 opgericht en staat bekend om zijn heuvels en bossen met pijnbomen. Ze leven vooral van veeteelt en rijstbouw. Een van de beste dingen om te bezoeken zijn de vlaktes van de kruiken. Deze vlakte heeft duizenden zandstenen potten die dateren uit de Ijzertijd. De plain of Jars werd tijdens de Indochinese oorlog de Plain of Scars genoemd omdat het direct in de weg van het conflict stond. Deze site kende uitgebreide bombardementen en werden ook gebruikt als afzetpunt voor ongebruikte artillerie na de oorlog. Er zijn verschillende oorlogsmonumenten voor soldaten die omgekomen zijn in de oorlog in Indochina. Zo is er de Tham Piu grot waar 374 mensen stierven nadat een raket de grot raakte tijdens de “geheime” oorlog in november 1969.
Eigen ervaring
Na een stussenstopje in Luang Prabang en de morgend erop een minibus, kwam ik in de namiddag aan in Phonsavan. De bushalte, een deel van de oude Amerikaanse luchthaven, was vlak bij mijn guesthouse. Het stadje op zich voelt aan als een provinciestadje. Niet zo groot, niet overdreven druk, geen grote appartementen. Als de temperatuur wat hoger zou zijn zou het best een aangenaam stadje zijn. Bij en bezoek aan een tempel geraakte ik in gesprek met een monnik die zijn engels wou oefenen. Niet dat ik er veel van verstond maar hij deed zijn best en gaf me nog een rondleiding terwijl hij een uitleg over boeddha gaf.
’s Avonds warmden we ons gezellig op aan het kampvuur in het guesthouse. Dit was wel nodig ook want de temperatuur zakte na zonsondergang tot het vriespunt en van verwarming in de challets hadden ze nog niet gehoord. Maar de reden om naar Phonsavan te komen zijn de “plain of jars” of in het Nederlands “vlakte van de kruiken”. Een bezoekje hieraan stond dan ook op het programma. Met nog een Zwitserse deed ik deze toer. De eigenaar van het guesthouse was de gids en verzorgde de toer. Alvorens naar de vlakte van de kruiken te gaan brachten we een bezoek aan het informatiecentrum. Hier kregen we de geschiedenis van Laos en meer bepaald die van de omgeving rond Phonsavan te zien. Best interessant en ook wel confronterend.
Laos blijkt het meest gebombardeerde land in de wereld te zijn. Terwijl er over Vietnam zoveel geschreven is was Laos op dat gebied een zwart gat. Van alle bommen wordt geschat dat 30% niet ontploft is. Wat er voor zorgt dat er zich nog regelmatig ongelukken voordoen. Na nog uitleg over de verschillende soorten bommen die er allemaal gedropt werden ging het naar de eerste site van de Plain of jars. Over het hoe, waarom deze kruiken er liggen bestaat tot op de dag van vandaag veel onduidelijkheid. Er zijn archeologische missies geweest maar niet iedereen is het over de besluiten eens. Wat wel een feit is dat het voor een uniek landschap zorgt. Zoals eerder gezegd lag het zwaar onder vuur tijdens de geheime oorlog. De krater inslagen en verschillende gebroken kruiken zijn er de stille getuigen van. Om op de site te geraken moesten we om de afgebakende plaatsen blijven. Deze waren reeds bomvrij gemaakt door de UXO. Om heel Phonsavan en omgeving bomvrij te maken wordt naarstig gewerkt.
Met de nodige uitleg en humor bezochten we nog 2 andere sites en trachten we ondertussen het misterie van de vazen zelf op te lossen. Helaas zijn we er niet in geslaagd maar het bezoek aan de plain of jars was geweldig. Ook nu verwarmden we ons ’s avonds aan het vuur en maakten het gezellig. Aangezien het hier in de oorlog nogal heftig was geweest besloot ik enkele oorlogsmonumenten te bezichtigen. Als eerste op het programma een Vietnamees monument, eens daar bleek er een omheining langs het monument te staan. Deze was helaas gesloten dus enkel vanop afstand kon ik het bekijken. Niet getreurd echter, een beetje verder stond het oorlogsmonument van Laos. Doch ander monument, zelfde verhaal. Ook hier geraakte ik niet bij. Bij het verder ronddwalen kwam ik voorbij een museum, hoewel er wel een keer of 4 open stond was ook dit museum gesloten.
Na een verwarmend koffietje besloot ik een Chinees kerkhof te bezoeken. Dit was best een interessant kerkhof, onderhouden was het wel niet goed, maar graven zoals bij ons stonden kriskras door elkaar met stoepa’s van hier. Het kerkhof lag boven op een heuvel. Daar was een gebouw (een soort kerk?) en ook een gedenkzuil. Dat denk ik dan toch. Maar u raadt het wellicht al, ook dit was afgesloten. Van een productieve dag gesproken. Bij het terug wandelen naar het guesthouse passeerde ik nog langs een informatie centrum. Dit was open dus hier ging ik dan maar binnen. Hier werd het verhaal van de geheime oorlog uit de doeken gedaan. Best aangrijpend allemaal. Evenals de acties die ondernomen worden om de gebieden hier terug veilig te maken. Dat was echt iets om even bij stil te staan.
Enkele bevindingen
Phonsavan is een kleine provincie plaats in het noorden van Laos. Het ligt op vrij grote hoogte. Met als gevolg temperaturen tegen het vriespunt ’s nachts. De mysterieuze kruiken zijn een bezoekje meer dan waard evanals de grotten waar velen in gingen schuilen. Een scooter of auto huren is zoals overal op eigen risico maar denk eraan 55% van de chauffeurs rijdt hier zonder rijbewijs. Het is maar dat je het weet. Een gewaarschuwd man….
waarisrikkienu 